Hai sinh viên cùng lớp, cùng làm thêm khoảng mười lăm giờ mỗi tuần. Người thứ nhất làm ở quán ăn, ca tối kéo dài đến nửa đêm, lịch thay đổi từng tuần theo quản lý xếp. Người thứ hai làm ở thư viện của trường, ca cố định sáng thứ Ba và chiều thứ Năm, cách lớp học năm phút đi bộ. Cuối học kỳ, người thứ nhất phải thi lại một môn, người thứ hai giữ được điểm. Cùng số giờ, nhưng hai công việc tác động lên việc học rất khác nhau.
Bài này không bàn bạn có nên làm thêm hay không, mà giúp bạn chọn loại việc và đặt giới hạn sao cho việc làm hỗ trợ việc học, không lấn át nó.
Đọc điều kiện làm việc trước khi đọc tin tuyển dụng
Ở nhiều nước, thị thực sinh viên đi kèm giới hạn về số giờ làm việc trong kỳ học và trong kỳ nghỉ, và đôi khi giới hạn cả loại công việc. Quy định khác nhau giữa các nước và thay đổi theo thời gian, nên hãy đọc trực tiếp trên trang chính thức của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoặc hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường. Ba điều cần làm rõ:
- Giới hạn được tính theo tuần, theo kỳ hay theo năm; tuần được tính từ ngày nào.
- “Kỳ nghỉ” được định nghĩa theo lịch chính thức của trường hay theo lịch riêng của chương trình (một số chương trình thạc sĩ không có kỳ nghỉ hè).
- Có loại hình nào bị cấm không, ví dụ tự kinh doanh hay làm việc tự do.
Vi phạm điều kiện làm việc có thể ảnh hưởng đến tình trạng cư trú và các lần xin thị thực sau. Nếu một chủ thuê gợi ý “làm thêm giờ, trả tiền mặt, không ai biết”, đó là tín hiệu để từ chối.
Bốn nhóm việc và tác động lên việc học
| Nhóm việc | Ví dụ | Điểm mạnh | Rủi ro với việc học |
|---|---|---|---|
| Việc trong trường | Thư viện, hỗ trợ sự kiện, đại sứ sinh viên, trực phòng máy | Ca linh hoạt theo lịch học, gần lớp, hiểu áp lực thi cử | Suất ít, cạnh tranh, tuyển đầu năm |
| Việc học thuật | Trợ giảng, trợ lý nghiên cứu, gia sư đồng đẳng | Gắn với chuyên môn, có giá trị trong hồ sơ | Thường chỉ mở cho sinh viên năm trên hoặc sau đại học |
| Dịch vụ ngoài trường | Nhà hàng, bán lẻ, kho hàng | Nhiều chỗ tuyển, luyện giao tiếp | Ca tối muộn, lịch thay đổi, mệt về thể chất |
| Việc qua nền tảng trực tuyến | Giao hàng, dịch, thiết kế | Tự chọn giờ | Dễ vượt giới hạn giờ mà không để ý; có thể không phù hợp điều kiện thị thực |
Tính số giờ an toàn theo lịch học của bạn
Một cách ước lượng thực tế: bắt đầu từ tổng số giờ học mà chương trình kỳ vọng. Ở nhiều hệ thống, một môn học toàn thời gian đòi hỏi số giờ tự học gấp hai đến ba lần số giờ lên lớp. Nếu bạn có mười lăm giờ trên lớp mỗi tuần, tổng thời gian học có thể là bốn mươi đến năm mươi giờ.
Cộng thêm khoảng năm mươi sáu giờ ngủ, mười giờ nấu ăn và việc nhà, vài giờ đi lại. Phần còn lại trong 168 giờ của một tuần mới là thời gian thực sự có thể dùng để làm thêm, nghỉ ngơi và giao lưu. Khi đặt con số ra giấy, nhiều người nhận thấy giới hạn trên thị thực là mức tối đa pháp lý, không phải mức nên làm trong tuần có bài lớn.
Nguyên tắc chọn ca
- Ca cố định hơn ca nhiều tiền: lịch ổn định giúp bạn chia thời gian học theo tuần.
- Tránh ca kết thúc sau 22 giờ vào hôm trước ngày có lớp sáng.
- Báo trước lịch thi cho quản lý ngay khi nhận việc, và hỏi họ có cho giảm ca trong tuần thi không.
- Gần trường hoặc gần nhà: bốn mươi phút đi lại mỗi chiều là gần một ca nữa mỗi tuần.
Làm thêm như một phần của sự nghiệp
Việc làm thêm không chỉ là thu nhập. Nó là bằng chứng cụ thể cho những kỹ năng mà nhà tuyển dụng sau này hỏi: làm việc nhóm với người khác văn hóa, xử lý khách khó tính, chịu trách nhiệm tiền mặt, đào tạo người mới. Hãy ghi lại mỗi tháng một ví dụ theo cấu trúc tình huống, việc bạn làm, kết quả. Sau một năm, bạn có mười hai câu chuyện sẵn sàng cho phỏng vấn.
Nếu ngành của bạn có chương trình thực tập hoặc học kỳ làm việc (placement), đó thường là lựa chọn giá trị hơn một công việc làm thêm không liên quan, dù thu nhập có thể thấp hơn.
Dấu hiệu việc làm đang lấn sang việc học
- Bạn bỏ buổi học để đổi ca hoặc nhận ca thêm.
- Bạn nộp bài muộn hoặc xin gia hạn nhiều hơn một lần trong kỳ.
- Bạn thường xuyên ngủ ít hơn sáu tiếng.
- Bạn không còn thời gian gặp giảng viên trong giờ tiếp sinh viên.
Hai dấu hiệu trở lên là lúc cần giảm ca, ngay cả khi tài chính eo hẹp. Học lại một môn thường tốn kém hơn khoản thu nhập bạn tiết kiệm được.
Quyền lợi người lao động cũng áp dụng cho sinh viên
Là sinh viên quốc tế không có nghĩa là mất quyền lợi của người lao động. Ở hầu hết các nước, bạn có quyền nhận lương tối thiểu theo quy định, có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản, có phiếu lương và làm việc trong điều kiện an toàn. Nếu bị trả lương thấp hơn quy định hoặc bị giữ lương, văn phòng sinh viên quốc tế hoặc hội sinh viên của trường có thể chỉ bạn đến nơi tư vấn miễn phí.
Áp dụng: bảng kiểm trước khi nhận việc
- Đã đọc điều kiện làm việc của thị thực trên trang chính thức, biết cách tính tuần và kỳ nghỉ.
- Đã ghi lịch học và hạn nộp bài lớn của cả kỳ vào lịch.
- Đã tính số giờ thực sự còn trống mỗi tuần.
- Công việc có ca cố định hoặc cho phép chọn ca theo lịch học.
- Có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản, trả lương qua tài khoản.
- Quản lý biết trước lịch thi của bạn.
- Bạn đã chọn một con số giờ tối đa cho tuần có bài lớn, thấp hơn giới hạn pháp lý.
Việc nên làm tuần này: vào trang việc làm sinh viên của trường (thường nằm trong mục dịch vụ nghề nghiệp) và đăng ký nhận thông báo việc trong trường. Những vị trí này thường tuyển trong vài tuần đầu học kỳ và hết suất rất nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên quốc tế được làm thêm bao nhiêu giờ mỗi tuần?
Tùy quy định thị thực của từng nước và có thể thay đổi theo thời gian. Hãy đọc trên trang chính thức của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoặc hỏi văn phòng sinh viên quốc tế, chú ý cách tính tuần và kỳ nghỉ.
Làm thêm trong trường có lợi gì so với làm ngoài?
Việc trong trường thường có ca linh hoạt theo lịch học, gần lớp và người quản lý hiểu áp lực thi cử. Một số việc như trợ giảng còn gắn với chuyên môn và có giá trị trong hồ sơ.
Có nên làm thêm ngay học kỳ đầu tiên không?
Nhiều người nên dành vài tuần đầu để quen lịch học trước khi nhận việc. Nếu cần thu nhập sớm, hãy chọn việc ít giờ, ca cố định và tăng dần khi đã nắm được khối lượng học.
Làm thêm quá giờ cho phép có sao không?
Vi phạm điều kiện làm việc của thị thực có thể ảnh hưởng đến tình trạng cư trú và các lần xin thị thực sau. Hãy từ chối mọi đề nghị làm thêm giờ ngoài sổ sách.
Làm sao để làm thêm mà không bị tụt điểm?
Chọn ca cố định, tránh ca khuya trước ngày học sớm, báo trước lịch thi cho quản lý và đặt giới hạn giờ thấp hơn trong tuần có bài lớn.
